Rouwen tijdens corona

De huidige Corona richtlijnen hebben een enorme invloed op de zorg rondom de dood en de periode erna. Social distancing, het niet fysiek kunnen troosten, het telefonisch contact in plaats van face-to-face en het maximum aantal bezoekers bij een uitvaart, maken het afscheid anders.

Anders dan we willen, anders dan we verwachten en ook anders dan we gewend zijn vanuit onze cultuur of traditie. Dat kan betekenen dat dit afscheid in plaats van troostend juist (extra) traumatisch kan zijn, wat kan leiden tot ‘verstoorde rouw’ of ‘gecompliceerde rouw’. Op korte of langere termijn kan dit ingrijpende gevolgen hebben voor het welzijn van nabestaanden.

Wat kunnen we nog wel doen? Vind hier creatieve ideeën om vorm te geven aan een uitvaart en de periode daarna, ondanks de Corona maatregelen.

Deel je persoonlijke ervaring met ons

Corona heeft een enorme invloed op de beleving van de dood en van de periode erna: ook als iemand niet overlijdt door corona. We proberen met dit project nabestaanden te ondersteunen door ervaringen en suggesties te verzamelen. Wij zouden uw hulp daarbij zeer op prijs stellen. Dit kan volledig anoniem. Bij voorbaat alvast zeer bedankt voor uw medewerking!

Vul de vragenlijst in
Toon alleen
Verhalen Podcast Doodnormaal over rouwen tijdens corona

Nico Knibbe runt samen met zijn zus Hanneke Knibbe het onderzoeksbureau LOCOmotion en doet, onder andere samen met het UMC Utrecht, onderzoek naar rouwen tijdens corona. Door middel van enquêtes, beeldgesprekken en straat interviews halen ze informatie op om antwoorden te krijgen op de vraag: “Wat doet deze tijd van afstand houden, nauwelijks fysiek contact en beperkt aantal bezoekers tijdens een uitvaart met onze rouw." Op de website worden verhalen...

Bekijk
Verhalen 'Ze liepen weg met de kist en toen stopte de livestream'

Wat betekent het voor het rouwproces als je niet aanwezig kunt zijn bij de uitvaart? Voor haar afstudeeronderzoek aan de Universiteit voor Humanistiek deed Tamara van Schaik onderzoek naar de betekenis van ontbrekende uitvaartrituelen voor het rouwproces, ten tijde van Covid-19. Ze ging in gesprek met nabestaanden die tijdens de coronaperiode een dierbare hebben verloren en niet fysiek aanwezig konden zijn bij de uitvaart. Het onderzoek laat zien dat het...

Bekijk
Video's Wanneer corona je naasten neemt

'WANNEER CORONA JE NAASTEN NEEMT', een verhaal van Sylvia Hommes voorgelezen door Fenna Ulichki.   In opdracht van Stadsdeel Amsterdam West heeft Operatie Periscoop een serie verhaalportretten gemaakt voor de tentoonstelling Corona in de Stad van het Amsterdam Museum. Met CORONA GETUIGENISSEN zijn 5 mensen geïnterviewd en is hun verhaal geschreven door schrijver Warda El Kaddouri en heeft filmmaker Vanessa van Gasselt 5 portretten geregisseerd van andere mensen die deze corona...

Bekijk
Verhalen Manu Keirse: “Geef leven aan het sterven”

Manu Keirse: “Geef leven aan het sterven” “Rouw is een heel gamma van reacties op een ingrijpend verlies in ons leven”, vertelt klinisch psycholoog en rouwdeskundige Manu Keirse vanuit zijn studeerkamer in het Belgische plaatsje Leefdaal. “Dat kan verdriet, boosheid, fysieke pijn, verandering in eetgewoonte en werkgedrag zijn, maar het kan evenzeer opluchting en voldoening zijn. Het gaat om elk verlies, dus bijvoorbeeld ook om het verlies van gezondheid, verwachting,...

Bekijk
Verhalen Podcast ‘Kassiewijle’ over veranderende afscheidsrituelen.

Kunstenaar en funerair specialist Babs Bakels is van jongs af aan mateloos gefascineerd door de dood. Radiomaker Laura Stek, die haar sterfelijkheid juist graag negeert, raakte geïntrigeerd door Babs: waarom omringt iemand zich constant met eindigheid en verval? Samen onderzoeken Laura en Babs in coronatijd in zes afleveringen onze omgang met de dood, van de laatste adem tot het hiernamaals. Ze bezoeken een ‘liever levend uitvaart’, ondergaan een dood-meditatie, gaan...

Bekijk
Verhalen Gesprekskaartjes over dood, gemis en verder leven

De nieuwe EO gesprekskaartjes kunnen je helpen om samen het gesprek aan te gaan over verlies, en herinneringen en gevoelens een plaats te geven. Juist in tijdens (en na) corona. De makers hopen dat de kaartjes bijdragen aan mooie gesprekken met mensen om ons heen die ons dierbaar zijn. Ook over onderwerpen die soms lastig zijn. ‘Want juist die kleine gebaren: een glimlach, een vraag, een helpende hand, zorgen ervoor...

Bekijk
Verhalen Artikel IZZ: zorgverleners en het overlijden van een client tijdens corona

Vaak wordt er gezegd: het hoort bij het vak. Maar ondertussen gebeurt er meer met je dan je denkt. Iemand overlijdt onder jouw handen. Teams houden vaak wel een nabespreking over de medisch-technische zaken van een overlijden en de opvang van de familie. Maar niet altijd wordt aan de betrokken zorgmedewerker gevraagd hoe het gaat. Door daar geen aandacht te besteden, kan de emmer bij een zorgmedewerker langzaam vollopen. ‘Nabespreken...

Bekijk
Verhalen Kees Veldboer van Ambulancewens overleden

In aflevering 25 van de podcastserie Doodnormaal vertelt Kees Veldboer van Stichting Ambulance Wens over hoe het in coronatijd mogelijk blijft om elkaar te ontmoeten, ook als beide partners ziek zijn. Dan zet de stichting alles op alles om toch nog een ontmoeting te regelen. Heel onverwacht overleed Kees op 26 juli 2021 en dat betekende dat op 2 augustus het werk van Stichting Ambulance Wens stil stond. Alle ambulances...

Bekijk
Verhalen Toename rouwstoornissen door corona verwacht

Eenvandaag maakt een resportage de door experts verwachte toename van rouwstoornissen: het verlies van een geliefde verwerken is lastiger door corona.  Normaal gesproken heeft ongeveer een op de tien mensen last van 'vastzittende' rouw. Maar volgens hoogleraar psychologie Geert Smid is dat percentage sinds de komst van corona flink gestegen. Wie een rouwstoornis heeft, rouwt langer en ervaart de rouw heftiger dan de meeste mensen, vertelt Smid. Ook wordt het...

Bekijk
Tips van Kees Inspiratie vanuit Syrisch-orthodoxe traditie

Verschillende religies en culturen hebben hun eigen uitvaarttradities en -gewoontes. Daar valt veel moois van te leren, over na te denken en wellicht in tijden van corona te gaan benutten. De begraafplaats bij het Syrisch-orthodoxe klooster in Glane in Limburg is daarvan een mooi voorbeeld. Enerzijds wordt vastgehouden aan oude tradities, zoals het begraven met het gezicht naar het oosten, als symbool van het geloof in de opstanding. Opvallend zichtbaar...

Bekijk
Tips van Kees Silent disco op de begraafplaats.

Op de Bennekomse begraafplaats was onlangs wel een heel bijzondere rouwstoet te zien: iedereen had een koptelefoon op. Monuta Hofrust kreeg het verzoek een uitvaart te verzorgen voor een familie waarvan enkele leden in de risicogroep voor Covid-19 vielen. Ieder risico op besmetting moest dus voorkomen worden. Ook wilden de nabestaanden graag de plechtigheid rond het graf houden. De beheerder gaf toestemming mits de 1,5 meter gerespecteerd zou worden. De...

Bekijk
Tips van Kees Rouwmaaltijd als troostritueel

Iedereen kent natuurlijk het plakje gele cake na afloop van veel begrafenissen. Toch is er een lange en uitgebreide traditie van eten rond het afscheid. Troosteten en -drinken kunnen soms het leed verzachten en dat hoeft niet te bijten met de corona richtlijnen. Toch is niet de cake, maar de krakeling eigenlijk de meest bekende begrafeniskoek. We kennen deze koek nog steeds als gewoon koekje of als zoutje. De krakeling...

Bekijk
Tips van Kees Hoeveel en welke bloemen?

Het bezoeken van de laatste rustplaats kan helpen bij het rouwen. Veel nabestaanden onderhouden die plek goed en komen er regelmatig. Met name bij bijzondere momenten in hun leven. Prettig is dat je zo niet in de problemen komt met de corona regels. Zo’n graf wordt dan soms ook extra versierd, bijvoorbeeld met verse chrysanten. Chrysanten staan traditioneel symbool voor de dood en worden met name rond de periode van...

Bekijk
Verhalen Deel je ervaringen over rouwen tijdens (en na) corona.

Corona heeft een enorme invloed op de beleving van de dood en van de periode erna. Ook als iemand niet overlijdt door corona. We proberen met het project ‘Rouwen Tijdens Corona’ nabestaanden te ondersteunen door ervaringen en suggesties te verzamelen en te daarna delen. Dat doen we onder andere met een vrij korte enquête. Heb jij ook iemand verloren tijdens corona? Deel dan je ervaringen, zo helpen we elkaar. Klik...

Bekijk
Verhalen Podcast met Winnie Bosch over het verlies van haar vader in coronatijd.

Praten over dood is praten over leven. In de podcastserie Doodnormaal praat Winny Bos van Doulawijzer wekelijks met gasten die in aanraking zijn gekomen zijn met de dood. Haar missie is om het levenseinde doodnormaal te maken. Nu de dood tijdens en na corona zo tastbaar is geworden, beleeft zij die missie misschien nog intenser. In aflevering 19 vertelt Winnie Bosch over het verlies van haar vader in coronatijd. Ze...

Bekijk
Verhalen Goed artikel Sammie Druppers over afscheid nemen in coronatijd

'De tijd waarin we leven lijkt een alternatieve realiteit te zijn. Een realiteit waarin we de ander niet eens even kunnen vastpakken na een ingrijpend verlies; een realiteit waarin we elkaars gezichtsuitdrukkingen moeten lezen terwijl we een mondkapje op hebben. Het lijkt een logisch gevolg dat dit invloed heeft op een verder rouwproces.'  Lees hier het volledige artikel.    

Bekijk
Video's Nieuwe Free Learning Rouwen Tijdens (en na) Corona!

Houden van betekent rouwen om. Als een dierbare overlijdt, voel je dat niet alleen aan je hart, maar ook in je ziel en aan je lijf. Rouw is een grote opgave, die moeilijker wordt als de omstandigheden tegen zitten. Bijvoorbeeld als je door de corona maatregelen niet goed afscheid hebt kunnen nemen, of als je als zorgverlener in korte tijd meerdere overlijdens meemaakt. Dat kan leiden tot gevoelens van machteloosheid...

Bekijk
Verhalen Zes coronamonumenten onthuld in gemeente Kampen

Op zes begraafplaatsen in de gemeente Kampen zijn vanmorgen coronamonumenten onthuld. De gemeente hoopt dat de gedenkplek een plaats van steun mag zijn waar mensen kunnen gedenken en herdenken. Trijntje Sleurink ervaart nog regelmatig de gevolgen van de periode dat ze haar man moest loslaten. "Ik heb hem gelukkig nog wel via de telefoon kunnen spreken destijds, maar ik durfde niet meer bij hem op de kamer te komen toen...

Bekijk
Verhalen Coronauitvaarten zijn mooier

Voor uitvaartbegeleidster Saskia zijn uitvaartdiensten in de coronaperiode juist intenser en mooier geworden, vertelt Abdelkader Benali in OVT. ''Saskia werd verliefd op het ingetogen karakter van het nieuwe afscheid nemen.'' Luister hier naar de OVT Podcast , gemaakt door Abdelkader Benali en begrijp waarom een uitvaart tijdens corona zo intens en mooi kan zijn.  

Bekijk
Verhalen Feessiekomtnogwel

Mooi voorbeeld van hoe je creatief kunt zijn met rouwen in corona tijd. De vader van Jose Pouwer wilde graag een feest in de kroeg na zijn crematie, maar dat kon door corona niet doorgan. Daarom stopte de rouwauto bij de kroeg waar zijn vrienden met een biertje klaar stonden en bloemen op de wagen legden.  De tijd gaat leren of de hashtag 'feessiekomtnogwel' inderdaad nog gaat komen, maar het...

Bekijk
Video's Rouwen in een oude telefooncel

In het kader van het ZonMw project ‘Rouwen tijdens Corona’ werkten we mee aan een uitzending van KRO-NCRV. Daarvoor, maar ook voor het project rond Allerzielen ‘Ik vergeet je niet’ van Verus, zette Nachtzon Media B.V op diverse plaatsen in het land een ouderwetse witgeverfde telefooncel neer. Nabestaanden konden hier in een denkbeeldig telefoongesprek hun gevoelens over het verlies en hun gemis delen. En dat leverde inspirerende verhalen op, bijvoorbeeld...

Bekijk
Video's Door Corona houden we alleen de rituelen over.

‘het is niet zo dat we door Corona geen rituelen meer hebben, het enige wat we overhouden ZIJN de rituelen’. Bekijk hier het interview met Maria van Mierlo (uitvaartvoorganger).

Bekijk
Video's ‘Vervang praatjes aan de koffietafel’

Op de rouwkaart staat nu meestal dat je niet bent uitgenodigd. Stuur daarom een extra kaartje en vraag of mensen hun herinneringen aan de overledene willen opsturen. Dat ‘vervangt’ de belangrijke praatjes aan de koffietafel? En wat doe je met die herinneringen? Bekijk hier het interview met Laurette Grasmeijer.

Bekijk
Video's Corona wensboom

Loes Berkhout (geestelijk verzorger UMC Utrecht) vertelt over een wensboom waarin iedereen in corona tijd een kaartje met wensen, verzuchtingen en dankbaarheid (voor de zorg!) kan hangen. Om te delen én achter te kunnen laten. De wensboom staat in de hal van het Utrechtse ziekenhuis.  

Bekijk
Video's Erehaag bij Corona uitvaart

De erehaag waarbij iedereen op anderhalve meter staat is zo’n mooi idee. Soms mocht het wel, soms niet. Laten we dit idee hoe dan ook vasthouden.

Bekijk
Verhalen Rouw heeft geen eindpunt

Goed artikel van De Correspondent: 'Rouw heeft geen eindpunt. En dat is hoopvoller dan het klinkt' Lees het hier    

Bekijk
Verhalen Samenzijn op afstand

Hoe kun je op afstand toch samen zijn als je naasten door Corona niet op bezoek kunnen komen? In het ziekenhuis, het verpleeghuis, gehandicaptenzorg, hospice of in de thuiszorg? Daar helpt het boekje ‘Samenzijn op Afstand’ bij. Het is een online printbaar boekje dat cliënten en hun naasten informeert en inspireert. Het geeft praktische tips hoe je op afstand toch in contact kunt blijven en met elkaar kunt meeleven. Bekijk...

Bekijk
Verhalen Door corona meer rouwstoornissen

Mensen die dierbaren verloren aan corona kampen met meer rouwstoornissen dan normaal, constateert hoogleraar Geert Smid in de Volkskrant. Lees hier het artikel   

Bekijk
Verhalen Veel gestelde vragen over afscheid nemen tijdens corona

Interessant document van het Fonds Slachtofferhulp met antwoorden op veel gestelde vragen over afscheid nemen in tijden van corona. download hier  

Bekijk
Verhalen Door corona geen afscheid kunnen nemen

Hoe is het om door corona nooit echt afscheid te kunnen nemen van je geliefde? Deskundigen verwachten dat veel nabestaanden aankloppen bij de gezondheidszorg met langdurige rouwklachten. Luister hier de uitzending 

Bekijk
Video's Vlog Rouwen Tijdens Corona

Hier een vlog over ons project 'Rouwen tijdens Corona' wat we in 2020 hebben mogen doen. Inmiddels kunnen we, ook weer met financiering van ZonMw, doorpakken met een uitgebreider vervolg! Bekijk hier de vlog

Bekijk
Video's Ik rouw van jou

Nellie Benner is 28 als haar moeder plotseling overlijdt. Terwijl verdriet met volle kracht haar leven in dendert lijkt het alsof iedereen van haar verwacht dat ze weet hoe ze moet rouwen. Maar hoe doe je dat eigenlijk, rouwen? Bekijk de 2DOC docu 'Ik rouw van jou'

Bekijk
Video's Webinar: impact corona op rouw

Traumaspecialist en bijzonder hoogleraar prof. Geert Smid, psychiater by ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum, spreekt over de impact van corona op rouw en verliesverwerking.  

Bekijk
Verhalen Verdriet is levends

Wat betekent rouwen, als je als jonge twintiger ineens wees wordt? Journalist en schrijver Gijs van der Sanden schreef daarover het boek De dingen die je vergeet. "Verdriet verandert. Ik ben verdriet gaan zien als iets levends, iets waar je aandacht aan moet geven." Luister hier   

Bekijk
Verhalen Helpen bij verlies en verdriet

De Vlaamse klinisch psycholoog rouwspecialist Manu Keirse schreef een extra hoofdstuk bij het boek ‘Helpen bij verlies en verdriet’ met handvatten voor wie mensen in rouw en verdriet wil bijstaan. Download hier het extra hoofdstuk. Download    

Bekijk
Verhalen Verlies geliefde aan corona

Drie indrukwekkende door CNN opgetekende verhalen over het verliezen van een geliefde aan corona, waarbij nabestaanden moeten copen met een plotselinge dood van hun naaste, het mogelijk zelf ziek zijn en het niet goed afscheid kunnen nemen. Lees hier   

Bekijk
Video's Kan een telefooncel helpen bij rouw?

In het kader van het ZonMw project ‘Rouwen tijdens Corona’ werkten we mee aan een uitzending van KRO-NCRV. Daarvoor, maar ook voor het project rond Allerzielen ‘Ik vergeet je niet’ van Verus, zette Nachtzon Media B.V op diverse plaatsen in het land een ouderwetse witgeverfde telefooncel neer. Nabestaanden konden hier in een denkbeeldig telefoongesprek hun gevoelens over het verlies en hun gemis delen. En dat leverde inspirerende verhalen op, bijvoorbeeld...

Bekijk
Video's Deel je rouw via een telefooncel

In het kader van het ZonMw project ‘Rouwen tijdens Corona’ werkten we mee aan een uitzending van KRO-NCRV. Daarvoor, maar ook voor het project rond Allerzielen ‘Ik vergeet je niet’ van Verus, zette Nachtzon Media B.V op diverse plaatsen in het land een ouderwetse witgeverfde telefooncel neer. Nabestaanden konden hier in een denkbeeldig telefoongesprek hun gevoelens over het verlies en hun gemis delen. En dat leverde inspirerende verhalen op, bijvoorbeeld...

Bekijk
Video's Twee keer uitvaren

Twee keer uitvaren in twee groepen van 30 mensen. Anne Christine Girardot interviewt Maria van Mierlo (uitvaartvoorganger).

Bekijk
Video's Corona uitvaart Liesbeth List

Op 19 maart 2021 zond Omroep MAX de documentaire ‘Het slotapplaus voor mijn moeder Liesbeth List’ van Elisah Baaijens uit. Op 25 maart 2020 overlijdt zangeres en actrice Liesbeth List. Corona verhindert de grootse uitvaart die haar dochter, Elisah Baijens, haar had willen geven. Een uitvaart waar alle fans, vrienden en bekenden van Liesbeth haar de laatste eer hadden kunnen bewijzen. Gedwongen door de situatie wordt Liesbeth in zeer kleine...

Bekijk
Video's ‘Hier ontstaan wonden’

Uitgestelde, beschadigde rouw door Corona? Anne Christine Girardot interviewt uitvaartbegeleider Laurette Grasmeijer in Corona tijd: ‘Hier ontstaat schade, wonden die we niet kunnen weghalen, maar die we moeten balsemen door aandacht, door luisteren.’  

Bekijk
Video's ‘De grootste corona uitdaging komt nog’

Bekijk hier een interview met Loes Berkhout (geestelijk verzorger UMC Utrecht) in corona tijd: ‘De grootste uitdaging komt nog. We krijgen te maken met collectief verlies wat we niet op een normale manier hebben kunnen meemaken. Ook voor zorgverleners’.

Bekijk
Video's ‘Wie mogen er wel en niet komen op een corona uitvaart?’

Rouwen tijdens Corona: wie nodig je uit op een Coronauitvaart als er maar 30 mensen mogen komen? Anne Christine Girardot interviewt Rob Oostenrijk (uitvaartondernemer).

Bekijk
Video's ‘Wat willen wij? Niet wat wil men’.

Rouwen tijdens Corona: Intiemer afscheid nemen tijdens Corona. ‘Zoeken naar wat WIJ willen en minder naar wat ‘men’ wil. Want ‘men’ is er niet bij’. Bekijk hier een interview Rob Oostenrijk (uitvaartondernemer).

Bekijk
Verhalen Corona afscheid van overleden stadsomroeper

Honderden Naarders hebben afscheid genomen van de afgelopen week overleden stadsomroeper en weldoener Paul Vuijst. Voor de condoleance stonden lange rijen, maar uiteraard corona proof.  Lees hier het artikel

Bekijk
Verhalen Facebookpagina 'Wie Troost Mij?'

'Wie troost mij' kan troost bieden wanneer je in deze tijd niet goed weet hoe je om moet gaan met je emoties rondom rouw. De website biedt ook een ontmoetingsplek voor nabestaanden.  Bekijk hier de website

Bekijk
Verhalen Rouwen tijdens corona is een kunst

Rouwen tijdens Corona is een kunst. Volgens psycholoog Jos de Keijser is het als kauwgom. 'Kauwgom krijg je niet zomaar weg. Dat moet slijten, dat kost tijd, dat kost heel veel schoonmaaknachten. Rouw moet slijten. Beetje bij beetje bij beetje.’ Lees hier het hele artikel van De Correspondent

Bekijk
Verhalen Help de zorghelden bij rouw tijdens corona

Rouwen is een werkwoord.  Bekijk hier de tips over rouwen voor zorgverleners, gemaakt door 'Help de Helden'.   Flyer met tips  

Bekijk
Verhalen Verdriet kun je niet oplossen.

Corona raakt ons op veel verschillende manieren. Dat heeft gevolgen voor de manier waarop we nu afscheid nemen. Maar ook voor onze manier van rouwen. Leoniek van der Maarel is als psychologe gespecialiseerd in rouwverwerking. Ze vertelt wat de impact van de beperkende maatregelen kan hebben op het rouwen.  Lees hier het artikel

Bekijk
Verhalen Geen cake bij corona uitvaart. Maar wat wel?

Karin Kuijpers uit Veghel is bang corona te krijgen. Niet vreemd; want haar moeder heeft het. De koster is er aan gestorven. En zelf begraaft ze, als uitvaartverzorger, de doden. In de radiodocumentaire Geen cake gaat Jan Maarten Deurvorst langs bij enkele vrouwelijke uitvaartverzorgers en bij de dochters van Malie van Oss, die in maart overleed aan corona. Ze ondervinden allemaal hoe moeilijk het nu is om te rouwen of...

Bekijk
Verhalen Breng terminale corona zorg in beeld

Mooi online artikel uit Zorg en Welzijn waarin gepleit wordt om de terminale Coronazorg van een dierbare heel concreet met foto’s in beeld te brengen, als belangrijk onderdeel van het rouwproces. Hoe kunnen foto’s van je dierbare, liggend in een ziekenhuisbed aan slangen en monitoren, de gedachten aan de overledene verrijken? Belangrijk is, zegt docent Sociaal Werk en rouwtherapeut Herman de Mönnink, ‘dat mensen na het overlijden niet blijven zitten...

Bekijk
Verhalen Dankbaar in deze rare, bizarre, onzekere, maar toch bijzondere corona tijd

Dankbaar in deze rare, bizarre, onzekere, maar toch bijzondere tijd We leven in een bijzondere tijd, waarin zorgverleners laten zien wat ze waard zijn. Voor, tijdens en na corona. Dat aan verdrietige gebeurtenissen ook hele mooie en ontroerende kanten zitten laat het volgende verhaal van een betrokken verzorgende zien. Ze is dankbaar voor alles wat mogelijk is als het nodig is! Lees het verhaal  

Bekijk
Verhalen Free Learning 'Omgaan met het overlijden van een client'

Nieuwe Free Learning over het als zorgverlener omgaan met de dood van een client. Als zorgverlener sta je dagelijks dicht bij het leven, maar ook bij de dood. Dat kan heftig zijn, soms zelfs ontwrichtend, maar ook heel verrijkend. Hoe ga je om met een ‘moeilijke dood’ van een cliënt? Hoe verweef je het overlijden van een cliënt in je leven? Van een cliënt waar je misschien ‘iets mee had’,...

Bekijk
Video's Condoleren door het raam

Thuis condoleren door het raam (‘raambezoek’). Anne Christine Girardot interviewt Monique van Elk (verpleegkundige cohortafdeling én ritueelbegeleider).

Bekijk
Video's ‘Een uitvaart is iets tussen God en de overledene'.

‘Een uitvaart is iets tussen God en de overledene. Corona of geen Corona.’.  Bekij hier het interview met Maria van Mierlo (uitvaartvoorganger).

Bekijk
Video's Zand bij corona uitvaart

Bekijk hier een interview met uitvaartbegeleider Laurette Grasmeijer in corona tijd: ‘Vraag nabestaanden die niet kunnen komen op de uitvaart vooraf zand in te leveren. Dat zand wordt bij het sluiten op het graf gestrooid.’

Bekijk
Video's ‘Er kan vaak meer bij een corona uitvaart’

Bekijk hier een interview met Marco van der Straten (uitvaartbegeleider) in Corona tijd: ‘Denk bij een afscheid niet in onmogelijkheden, er kan vaak meer dan nabestaanden denken’.  

Bekijk
Video's ‘Corona uitvaart in het bos, met de kist in de kofferbak.’

Rouwen tijdens Corona: Corona uitvaart in het bos, met de kist in de kofferbak.   Anne Christine Girardot interviewt Rob Oostenrijk (uitvaartondernemer).  

Bekijk
Verhalen Mink wist precies wat hij wilde

De coronacrisis brengt nieuwe uitdagingen met zich mee. Ook voor uitvaartverzorgers. Maximaal 30 personen bij een dienst, alleen telefonisch contact met de uitvaartverzorger, 1,5 meter afstand tussen de gasten. Geen handen schudden, geen dranken en geen nazit. Dit is een greep uit de belangrijkste maatregelen. Op dit moment. Want dit kan morgen of volgende week weer anders zijn. Uitvaartverzorger Rachelle van Kempen vertelt hoe zij omgaat met deze moeilijke en...

Bekijk
Tips van Kees Bepaal zelf de plek van het graf

Historicus Kees Heitink: ‘In deze Corona tijd ben je als familie voor je het weet de regie over de uitvaart kwijt. Het kan helend werken om proactief te zijn, bijvoorbeeld door zelf de plek van het graf te bepalen.’ Hoe doe je dat? Heitink geeft tips.   Ook met Corona en alle beperkingen kunnen nabestaanden de regie in handen nemen bij het vaststellen van de plek van begraven op het moment...

Bekijk
Tips van Kees Breng voorafgaand aan de uitvaart bloemen naar het graf

Historicus Kees Heitink: ‘Breng voorafgaand aan de uitvaart bloemen naar het graf. Zo kun je degenen die nu door Corona niet bij de graflegging aanwezig mogen zijn toch betrekken bij de uitvaart. Dan kan iedereen toch zijn aanhankelijkheid en medeleven betonen’.   Betrokkenen zouden bijvoorbeeld op de dag van de begrafenis (bijvoorbeeld 1-2 uur van tevoren) bij het graf een bloem kunnen afgeven. Een vrijwilliger kan dan vast bij het graf...

Bekijk
Tips van Kees Blijf zo lang mogelijk dichtbij

Historicus Kees Heitink: ‘In deze Coronatijd is het vaak niet goed mogelijk dichtbij de stervende te zijn. Blijf na het sterven zo lang mogelijk dichtbij, bijvoorbeeld door zelf de bloemen op het dichte graf te leggen.’   De bloemen, kransen of herinneringen die bij de begrafenis al aanwezig waren, worden meestal op het graf gelegd door de doodgraver die de begraving afsluit. Dit kunt u, samen met familieleden, ook zelf doen....

Bekijk
Tips van Kees Dicht het graf wat later

Historicus Kees Heitink: ‘Dicht het graf wat later, dat kan in deze Corona tijd helpen het begraven af te maken’.   Bespreek met uw uitvaartleider of U handmatig met twee aangewezen familieleden het graf mag (helpen) dichten, bijvoorbeeld een uur na de begraving. Dit kan prima, met omzeiling van de beperkingen. Die twee personen vertegenwoordigen dan de familie.   Dit maakt het begraven ‘af’ en kan helpen bij het gevoel dat U...

Bekijk
Tips van Kees Ga vast kijken op het kerkhof, dat helpt

Historicus Kees Heitink: ‘Ga vast kijken op het kerkhof. Ook in deze Corona tijd mag dat gewoon. Dat helpt!’   Als de plek van begraven bekend is kunt U die van te voren bekijken. Dat kan, met in achtneming van de RIVM beperkingen en dus de 1,5 meter, ieder moment van de dag.   Hier tijd voor nemen geeft u, ondanks alle dingen die niet mogen, het gevoel van regie en betrokkenheid....

Bekijk
Tips van Kees Maak een grafmonumentje

In de dagen voor de uitvaart kun je zelf een mooi grafmonument maken met bijvoorbeeld kinderen en kleinkinderen. Dat kan met behulp van een eenvoudige bekisting van bijvoorbeeld 70x70 cm waarin met nat cement of gips (liefst materiaal dat bestendig is tegen eventuele latere vorst en vrieskou) een vierkante ‘steen’ ontstaat (5-10 cm dik). Daarbinnen kan de handafdruk van kinderen/kleinkinderen worden gezet. Na harding wit schilderen en met speciale stift...

Bekijk
Tips van Kees Maak een graftrommel

Het neerleggen, neerzetten of ophangen van een graftrommel op of bij het graf is een 19 e eeuws gebruik. Het geeft de gelegenheid om persoonlijke herinneringen en aandenkens bij het graf te leggen. De graftrommel is weersbestendig en de inhoud kan naar wens gewijzigd worden. De graftrommel kan ook weer weg na verloop van tijd. Ouderwetse graftrommels zijn van metaal of zink. Ze worden met een glasplaat afgesloten. Oudtijds werden...

Bekijk
Tips van Kees Een persoonlijke grafsteen, juist in corona tijd

Grafstenen die bedoeld zijn als permanente grafbedekking worden vaak besteld via de uitvaartondernemer. Hij/zij heeft hiervoor contacten, is op de hoogte van de eisen en regels van de betrokken gemeente (hoogte/ kosten) en neemt makkelijk initiatief in een wereld die een nabestaande eigenlijk niet kent. Het loont de moeite om juist hier goed na te denken en rond te kijken wat u wel of niet wilt. Heel bewust meegaan in...

Bekijk
Tips van Kees Maak een rouwbord voor thuis

Een persoonlijk grafmonument helpt bij rouwverwerking. Zeker als u zelf door Corona in beperking bent en naar nabijheid verlangt. Dat monument kan ook bij U thuis zijn. Bijvoorbeeld door een rouwbord. Rouwborden, vaak een houten paneel met namen, symboliek en prachtige familiewapens zijn soms nog in oude kerken te vinden. Op deze manier wordt de overledene niet vergeten. U kunt een rouwbord voor uw dierbare(n) laten maken. Er is ongetwijfeld...

Bekijk
Tips van Kees Gebruik ook achterkant van de grafsteen

Een idee binnen maar ook voor buiten coronatijd. In de provincie Groningen bestaat vanouds de traditie van grafgedichten. Persoonlijke gedichten die vaak op de achterkant van de grafstenen zijn aangebracht. Deze traditie is oud en bijzonder. In andere delen van het land zie je dit veel minder. Een persoonlijk gedicht kan enorm troostrijk zijn. Het geeft ook een kans om de overledenen meer extra typeren. Het benutten van de achterkant...

Bekijk
Video's Intieme corona uitvaart thuis.

Intieme uitvaart thuis, in de eigen lentetuin. Bekijk hier het interview met Monique van Elk (verpleegkundige cohortafdeling én ritueelbegeleider).  

Bekijk
Video's ‘Er ontstaat iets moois in de intimiteit’

Anne Christine Girardot interviewt uitvaartbegeleider Laurette Grasmeijer in Corona tijd: ‘Er ontstaat iets moois in de intimiteit. Mensen beginnen te ontdekken dat de kleine kring, de vertrouwelijkheid, nieuwe ruimte schept’.  

Bekijk
Video's ‘Maak afscheids-bloem-kaartje’

Anne Christine Girardot interviewt Marco van der Straten (uitvaartbegeleider) in Corona tijd: ‘Vraag de nabestaanden die niet bij de uitvaart aanwezig mogen zijn een afscheids-bloem-kaartje met een persoonlijke tekst te sturen. Bij elkaar wordt dat een enorme bos ‘bloemen’ die we bijvoorbeeld bij de afscheidsdienst neerzetten’.  

Bekijk
Video's ‘Wat als de partner ook besmet is?’

Rouwen tijdens Corona: Hoe betrek je een met Corona besmette partner bij de uitvaart van zijn, ook door Corona, overleden echtgenote? Anne Christine Girardot interviewt Rob Oostenrijk (uitvaartondernemer).  

Bekijk
Video's Met hand op je hart verbondenheid voelen

Met je hand op je hart stil worden en toch verbondenheid voelen bij een Corona uitvaart. Ook via de live stream. Anne Christine Girardot interviewt Monique van Elk (verpleegkundige cohortafdeling én ritueelbegeleider).  

Bekijk
Video's ‘Corona steun via de telefoon’

Loes Berkhout (geestelijk verzorger UMC Utrecht) steunt patiënten en nabestaanden noodgedwongen via de telefoon, ‘zonder iemand in de ogen te kunnen kijken, zonder een arm om iemand heen te kunnen slaan, zelfs zonder koffie’. Maar zegt ze, ‘tot mijn verbazing zijn mensen met dit soort gesprekken heel erg blij’.  

Bekijk
Video's ‘Het gaat niet om cijfers, het gaat om mensen’

Anne Christine Girardot interviewt Marco van der Straten (uitvaartbegeleider) in Corona tijd: ‘Realiseer je dat achter de cijfers op de NOS journaal echte mensen schuilgaan, echte verhalen, echte levens’.  

Bekijk
Video's Op afstand bij je door Corona stervende moeder kunnen zijn

Op afstand toch bij je door Corona stervende moeder kunnen zijn. Bekijk hier het interview met Monique van Elk (verpleegkundige cohortafdeling én ritueelbegeleider).

Bekijk
Video's Laten we elkaar eens goed aankijken

Laten we elkaar tijdens het condoleren eens goed aankijken nu we geen lichamelijk contact meer kunnen hebben. ‘De mate van verbinding hangt niet af van het aantal centimeters tussen ons.’.  Bekijk hier een interview met Maria van Mierlo (uitvaartvoorganger).

Bekijk
Video's ‘Door corona is nu het moment’

Bekijk hier een interview met uitvaartbegeleider Laurette Grasmeijer in corona tijd: ‘Nu is het moment, schijf het op, vertel het, nodig uit, betrek.’.  

Bekijk
Video's Steentjes ritueel

Loes Berkhout (geestelijk verzorger UMC Utrecht) vertelt over een mooi ritueel (‘met twee steentjes’) ter ondersteuning van Corona patiënten in hun laatste dagen, in situaties waarbij de familie door Corona niet aanwezig mag zijn.

Bekijk
Video's ‘Na corona uitvaart koffie drinken uit thermosfles’

Na de uitvaart samen koffie drinken uit een thermosfles onder een boom? Bekijk hier het interview met Rob Oostenrijk (uitvaartondernemer).      

Bekijk
Verhalen Verbondenheidsritueel bij corona uitvaart

Mooi artikel uit Trouw over rouwen in Corona tijd. Katrien Vermeulen (46) verliest haar broer en ze vertelt dat bij de uitvaart een soort verbondenheidsritueel werd uitgevoerd. ‘Ze vormden een hartje met hun handen, of sloegen de armen om zichzelf heen. Dat was mooi en ontroerend.’ Bekijk artikel

Bekijk
Verhalen Monuta tips over corona uitvaarten

Wat kunnen we wél doen? In deze blog van Monuta krijg je allerlei tips over wat je nog wel kunt doen om je afscheid en rouw vorm te geven terwijl de Corona-maatregelen van kracht zijn. Bekijk de blog hier. 

Bekijk
Verhalen Boek over eenzaamheid bij sterven en rouwen

Afscheid nemen van een stervende en rouwen is gecompliceerd geworden. Hoe vind je je weg tussen corona-protocollen en menselijke behoeftes? Hoe kunnen we mensen met een kwetsbare gezondheid beschermen tegen het coronavirus? Behalve ziekenhuizen maken vooral instellingen als verpleeghuizen zich daarover druk. En terecht. Maar schieten we niet door in de protocollen? En bevordert het quarantainebeleid de gezondheid wel in alle facetten? Stress, verdriet en eenzaamheid maken immers ook ziek....

Bekijk
Verhalen Drive in corona uitvaart

Bij de overdekte drive-in uitvaartlocatie in Nieuw-Vennep is het mogelijk om met meer dan dertig mensen een uitvaart te volgen. In een evenementenhal is het mogelijk om met tientallen auto's aan te schuiven. Via de autoradio is de volledige dienst te horen, waardoor de ramen dicht kunnen blijven.

Bekijk
Video's Kruispunt uitzending ‘Afscheid in Coronatijd’

Het Brabantse kerkdorpje Vorstenbosch rouwt: drie mensen uit één familie zijn aan corona overleden. Bekijk de  KRO - NCRV Kruispunt uitzending ‘Afscheid in Coronatijd’ en zie hoe ze dat in Vorstenbosch deden. Bekijk hier de uitzending

Bekijk
Video's Beeldbellend afscheid nemen

Samen al beeldbellend naar de laatste ondergaande zon van je leven kijken. Anne Christine Girardot interviewt Monique van Elk (verpleegkundige cohortafdeling én ritueelbegeleider).

Bekijk

Rouwen Tijdens Corona is een not-for-profit initiatief, mogelijk gemaakt door ZonMw (als onderdeel van het programma 'Palliantie. Meer dan zorg’) en uitgevoerd door LOCOmotion, Nachtzon Media B.V., prof. dr. Saskia Teunissen (Expertisecentrum Palliatieve Zorg, UMC Utrecht), Ronald Geelen en Uil Uitvaartverzorging.